Airbus-en hegazkinen motorrak aztertzen dituen ingeniari iruindarra
Haurra zela, San Ferminetako erraldoi eta kilikiak jarraitzea zen bere zaletasun handiena. Beti saiatzen zen Iruñean geratzen uztailaren 6 eta 14aren bitartean, nahiz eta udara batzuetan Frantziara joan udalekuetara. Egun, Fermín Uriz-ek lur galiar haietan geratu izana eskertzen du, izan ere hizkuntza ikasteko aukera eman eta Airbuseko ateak ireki zizkion. Turbomeca-n (egungo Safran) praktikak egin eta MTorres-en lan egin ostean, doktoretza egin zuen erraldoi aeronautikoarentzat, non Motorren Integrazio Departamentuan ingeniari lanetan dabilen.
Iruindar petoa denez, txikitatik San Ferminak ziren “urteko ekitaldi garrantzitsuenetako bat” iruditzen zitzaizkion. Liluratuta, begirada ahal bezain beste altxatzen zuen erraldoiak ikusteko, txundituta. Izaki izugarri horiek hemendik hara dantzan zebiltzan, haur zein helduak festara gonbidatzen. Zapia lepoan lotuta, Fermín Urizek pauso alaiekin jarraitzen zien, irribarrea beti aurpegian zeramala.
Beste leku maitatu bat barrakak ziren. Ikuskizunak eta haien eztanda koloretsu eta argitsua, musika, batetik bestera azukrezko kotoia jaten zihoazen pertsonen joan-etorriak... “Ikaragarri gustatzen zitzaidan”, esaten du hasperen eginez, orain 39 urte dituela. Kaos alai guzti horretan, Fermínek argi zeukan bere gustukoena zein zen: zezen mekanikoa. Bizkarrera gogor eutsiz, hortzak estutu eta lurrera ez erortzean kontzentratzen zen. Baina, behin eta berriro saiatuta ere, alde batetik bestera astindu bitartean segundo batzutan erortzen zen.
“San Fermin beti izan da familia eta lagunak elkartzeko momentua. Dena dantza, janaria eta ondo pasatzea da”, adierazten du, jarraian nabarmenduz urtero uztailaren 6tik 14ra Iruñean geratzen saiatzen dela. Ordea, damutzen bada ere, ezin izan du beti bete. Batzuetan, haurra zela, gurasoek udalekuetara bidaltzen zuten. Ia denak Frantzian izaten ziren. “Apur bat triste geratzen nintzen Sanferminetako egun batzuk galtzeagatik, baina udaleku horiek asko lagundu didate, bereziki hizkuntzarekin”, aitortzen du, izan ere egun Tolosa Okzitanian bizi da.
BERE “ERRONKA PERTSONAL TXIKIA”
Eskolan, zientziek eramaten zuten bere arreta osoa. Matematikak, fisika, biologia... “Planetei, grabitateari eta Keplerren legeei buruz jakitea maite nuen. Nahiago nituen zenbakiak Benito Pérez Galdósi buruz ikastea baino, nahiz eta lenguako klaseetan ere ondo aritu”, oroitzen da. Azkenean, hainbat familiako kiderekin eta arlo honetan lan egiten zuten ezagunekin hitz egin ostean, Nafarroako Unibertsitate Publikoan (UPNA) Ingeniaritza Industriala ikastea erabaki zuen.
Nahiago nituen zenbakiak Benito Pérez Galdósi buruz ikastea baino, nahiz eta Lengua‑ko klaseetan ere ondo aritu”, oroitzen da.
Gradua egiten hasi zenean, segituan jarri zion “erronka pertsonal txikia” bere buruari: ahalik eta azkarren egingo zuen. Musean jolasten eta unibertsitate bizitza ospatzen momentu dibertigarriez gozatu bazuen ere, kasu askotan koadrilako lehenengoa izaten zen “etxera bueltatu behar dut ikastera” esaldi beldurgarri hori esaten. “Ingeniaritza oso gogorra zen. Irakasle bat ere bazegoen “Binarioa” deitzen zutena, azterketetan zero eta bat puntu barrik ematen zituelako. Frantziako bira moduko bat zen, non ikusten zenuen ona zenak besteen aurretik ihes egitea lortzen zuela, zu zure erritmora zihoazen bitartean”, kontatzen du barre artean.
Bosgarren mailara iritsi zenean, abenturara salto egin eta Erasmus batez gozatzea erabaki zuen. Orduan izan zen udaleku haietan ikasitako hizkuntzak eskertzeko momentua: “Plazak noten arabera eskaintzen zituzten, eta nik ez neuzkan hoberenak. Ingelesa hitz egiten zen lekuak beti zeuden hartuta, baina nik frantsesa jakitearen abantaila neukan. Horrek Tolosara joatea ahalbidetu zidan. Hor hasi zen dena”.
FRANTZIATIK IRUÑERA ETA BUELTA
Gradua amaitzerakoan Frantziako egonaldia “apur bat luzatzea” erabaki zuen, eta praktikak egin zituen Turbomecan (egungo Safranen), helikopteroentzako motorren fabrikazioan espezializatutako enpresa. Formakuntza amaitu zenean pentsatu zuen: “eta orain zer?” Orduan zerbaitetaz ohartu zen: “Doktoregai asko zeuden enpresan bertan doktoretza egiten. Ez nuen hori ikusi Espainian eta ideiak liluratu ninduen, beraz zortea probatu nuen”. Baina erantzunik ez jasotzean, Iruñera itzultzea erabaki zuen, jakin gabe hortik gutxira aukera paregabea agertuko zitzaiola.
“Hegazkinen motorren osagaiak gehiegi ez berotzeaz arduratzen naiz”
Jada Foru‑erkidegoan, MTorres enpresa nafarrarekin fitxatu zuen, Mechanical Calculations engineer lanposturako. “Maila tekniko oso altua eta profesional oso onak zeuden, asko ikasi nuen”, azpimarratzen du. Elenarekin batera, aurrerago bere emazte izango zen emakumea hain zuzen, Fermínek bere orainaldi eta etorkizuna hiriburu nafarrean ikusten zituen. “MTorresen lanean irudikatzen nuen neure burua, klarinetea txarangaren batean jotzen eta Nafarroan guztiz finkatuta”, kontatzen du, musika bere zaletasun maiteenetakoa dela aipatu ostean. Baina, zortzi hilabeteren ostean, Europa mailako bidaiari‑hegazkinen fabrikatzaile nagusia berarekin harremanetan jarri zen: “Airbusek Ingeniaritza Mekanikoari buruzko tesia egitea eskaini zidan”.
Baiezkoa eman ondoren, Tolosan lurreratu zen berriro. Eta bertan geratu zen… Orain dela hamasei urte dabil Motorren Integrazio Departamentuan, non “hegazkinen motorren osagaiak gehiegi ez berotzeaz” arduratzen den. Bonba hidraulikoak, alternadoreak, balbula elektroneumatikoak… Dena modu egokian miatu behar da, sistemaren funtzionamendu egokia ziurtatzeko.
Egia esan Fermín “guztiz finkatuta dago” hiri galiarrean, baina beti dauka begirada bere Nafarroa maitean jarrita, familia eta lagunak oraindik bizi diren hirian. Izan ere, emaztearekin eta bi semeekin batera hurrengo Sanferminak antolatzen dabil, txikiak zirenetik “sentimendu nafar” sakona irakatsi baitzien. “Kilikien bideoak erakusten nizkien, eta orain maite dituzte”, zehazten du. Maitasunez, irribarre egiten du batetik bestera korrika imajinatzen dituenean erraldoien atzetik, hark txikia zela egiten zuen bezalaxe.