Dominikar Errepublikan Julio Iglesiasi eta Robert De Nirori ilea mozten zien nafarra

José Ramón Otazuk Etxarri Aranatz atzean utzi zuen Santo Domingon zortea probatzeko. Han, erreferentziazko ile-apaindegi bat sortu zuen, eta lau hamarkadaz zuzendu zuen. Haren eskuetatik igaro dira Robert De Niro, Julio Iglesias, Juan Luis Galiardo, Antonio Guzmán eta Juan Bosch bezalako pertsonaia ezagunak.

Labana, orrazi eta guraizeen erritmoan joan-etorrian zebiltzan elkarrizketen artean hazi zen. Aita bizargina zen, eta taxi bat ere bazuen. Bi lanbide horiei esker ateratzen zuen bizimodua eta mantentzen zuen familia. Batetik, eskuekin trebe aritzeko gaitasuna jaso zuen oinordetzan; bestetik, agian, jendeari erreparatzeko eta haien istorioak entzuteko ohitura. José Ramón Otazuk gogoan ditu oraindik urte haiek, eta garai hartako mutil gazte hura bere baitan ezagutzen duenaren ahotsarekin ekartzen ditu gogora: «Hiru anaia ginen, eta hirurok jaso genuen bizarginaren lanbidea oinordetzan. Hamalau urterekin hasi nintzen lanean. Uste dut orduan hasi nintzela amets egiten...».

Egun batean, dominikar bat agertu zen aitak Etxarri Aranatzen zuen bizartegian. Gure protagonistak ilea moztu zion, eta, guraize-kolpeen artean, hitz batzuk trukatu zituzten. Alde egin aurretik, ezezagun hark galdera bat egin zion: «Zergatik ez zara animatzen Dominikar Errepublikara bidaiatzera?». Ideia buruan bueltaka hasi zitzaion. Eta José Ramónek, ordura arte mundua bizartegitik ikusi zuenak, kanpora ateratzea eta bere kabuz ezagutzea erabaki zuen. «Ero batek bakarrik hartuko luke hegazkin bat, patrikan xentimorik izan gabe beste herrialde batean lurreratzeko», gogoratzen du gaur, barrez lehertzen.

1972ko maiatzaren 20an iritsi zen hara. Ondo gogoan du data, bizitza aldatu baitzion. Aireportuan, maleta eskuan eta nora joan ez zekiela, bidaiari bakarti hartaz ohartu zen bikote batekin egin zuen topo. Nora zihoan galdetu zioten. «Ideiarik ere ez dut», erantzun zien. Erantzunak ez zituen izutu. Agian, grazia egin zien zer egin oso ondo jakin gabe ozeanoa zeharkatu zuen gazte haren ateraldiak.

ZORTE HANDIKO GIZONA

Goizeko seietan iritsi ziren Santo Domingora. Karibea begien aurrean zabaltzen zitzaion, amaigabea eta urdina. Sakanako mendien artean hazitako gazte batentzat, paisaia hark irreala zirudien. Itsasoaren gaineko egunsentiari begira geratu zen. «Denboraren nozioa galdu nuen. Filmetan ikusitako guztia hantxe nuen, bat-batean, begien aurrean. Ez nuen kafe bat ordaintzeko adina dirurik ere... Baina une hartan bost axola zitzaidan!», kontatzen du barrez.

Oraindik itsasoari begira liluratuta zegoela, gizon bat hurbildu zitzaion ustekabeko proposamen batekin: «Gosaltzera gonbidatzen zaitut». El Vesuvio jatetxearen jabea zen, hiriko jatetxerik ospetsuenetako baten jabea. Eta, horrela, zortea berriro gurutzatu zen haren bidean. «Dirurik ez nuenez eta ezin nionez gosaria ordaindu, eskerrak emateko ilea moztea eskaini nion. Labanaz moztu nion. Sukaldeko ispiluan begiratu zion bere buruari, eta esan zidan: 'Artista hutsa zara'. Handik aurrera, bizitzak ez zion irribarre egiteari utzi», gaineratzen du.

Laster hasi zen Santo Domingoko familiarik ezagunenetako batzuentzat lanean. Bi peso kobratzen zituen ile-mozketa bakoitzeko, eta, pixkanaka, izena egiten hasi zen besoak zabalik hartu zuen hiri hartan. Ez zuen denbora asko behar izan «handi amesten» hasteko. Bere negozioa izan nahi zuen, bere nortasunaren arrastoa izango zuen toki bat, gauzak bere erara egiteko aukera emango ziona. Eta ez zuen ohiko bizartegi batekin nahikoa. Buruan kafetegi baterako tokia ere bazuen: bezeroek ilea apaindu, kafe bat hartu eta presarik gabe beste tarte batez bertan egoteko aukera izango zuten espazio bat irudikatzen zuen. «Ilea mozten nien enpresariek kafea eta freskagarriak eskaintzen zizkidaten beren etxeetan, eta zerbitzu hori nire lokalean ere eskaintzea bururatu zitzaidan. Haurrentzako areto bat ere nahi nuen, manikurak eta aurpegiko garbiketak egiteko kabina pribatuak... Asmo handiko proiektua zen. Munduko bizartegirik onena izatearekin amesten nuen».

HANDI AMESTEA

Otazu ile-apaindegia amets haren etxe bihurtu zen. Lau hamarkadaz egon zen José Ramón negozioaren buru, duela hamabost urte saltzea erabaki zuen arte. Haren eskuetatik igaro dira Dominikar Errepublikako presidente ohi Antonio Guzmán eta Juan Bosch, besteak beste. Baita Juan Luis Galiardo eta Robert De Niro aktoreak ere. «Gogoan dut oso ile ona zuela», dio azken horri buruz. Eta, jarraian, beste xehetasun bat gehitzen du: Aitabitxia II filmeko figuranteen ile-apaintzailea ere izan zela.

Bere istorio handietako beste batek Julio Iglesias du protagonista. Ia hamarkada batez izan zen abeslariaren ile-apaintzailea. Ostatua hartuta zegoen hotelera ilea moztera joan zitzaion lehen aldian, ez zion kobratu nahi izan. Gero, beste topaketa batzuk etorri ziren, gero eta sarriagoak, eta harreman profesional hark konfiantzari eta maitasunari lekua egiten hasi zitzaion. Urteen poderioz, ile-apaintzailea eta abeslaria lagun bihurtu ziren. «Esperientzia polita izan zen. Egia esan, oroitzapen bikainak gordetzen ditut urte haietatik», dio irribarrez.

Erretiratuta dagoen arren, 79 urterekin «oso aktibo» jarraitzen du. Raketbola bere zaletasunik gogokoenetako bat bihurtu da, eta, hala, erraketari helduta eta bizartegitik urrun, bizitzako etapa berri honetaz gozatzen du. Orain, bere buruarentzat denbora gehiago duela, atzera begiratu eta itsu-itsuan egindako bidaia batekin hasi zen ibilbidea errepasatzen du. Dirurik gabe Santo Domingora iritsi zen mutil gazte hark nekez imajina zezakeen ozeanoaren beste aldean zer zuen zain. Mende erdi baino gehiago igaro ondoren, hamaika pasadizo gordetzen ditu, baita ziurtasun bat ere: istoriorik onenak bizitzea inoiz imajinatuko ez genituzkeen horiek direla.