Pedro Nafarroakoa eta Lakarra: galdutako erreinu bati leial izan zen mariskala

Pedro Nafarroakoa eta Lakarra Agramondarren alderdiko ordezkari nagusietako bat izan zen Nafarroako erreinu burujabearen azken urteetan. XV. mendearen erdialde inguruan jaioa, bere bizitza gerra zibilaren testuinguruan igaro zen, eta txikitatik markatu zuten indarkeria politikoak eta leinuen arteko borrokek, bereziki 1471n aitari egin zioten hilketak; gertakari hark sakon baldintzatu zuen haren ibilbidea.

Nafarroako mariskalaren eta Muruzabalgo bizkondearen tituluez gain, ondare handia oinordetzan jaso zuen, eta Nafarroako goi-nobleziaren artean sendotu zuen bere lekua. Bere posizioa are gehiago indartu zen Mayor de la Cuevarekin ezkondu zenean. Hura Alburquerqueko etxe boteretsuarekin lotuta zegoen, eta ezkontza hori Errege-erregina Katolikoek bultzatutako aliantza politiko garrantzitsua izan zen. Tafallan zuen bere jaurerrien erdigunea, eta handik eragin nabarmena izan zuen erreinuko bizitza politikoan eta militarrean.

Katalina Foixkoa eta Joan Albreteko errege-erreginei leial, Pedro Nafarroakoa haien euskarri nagusietako bat izan zen unerik zailenetan. Gaztelako monarkiaren eta Aulki Santuaren aurrean egindako misio diplomatikoetan parte hartu zuen, eta, gainera, ekonomikoki lagundu zion bere errege-erreginen kausari. Bere leialtasuna irmoa izan zen 1512ko Gaztelaren inbasioaren ondoren ere, Fernando Katolikoak erreinua bereganatu zuenean.

Urte nahasi haietan erbestea eta lurraldea berreskuratzeko ahaleginak uztartu zituen. Une batean Gaztelako erregeari men egitea zin egitera behartua izan bazen ere, laster ekin zion berriro borrokari, beste noble agramondar batzuekin batera. Errege-erregina nafarren zilegitasuna berrezartzea helburu zuten altxamendu eta ekintza militarretan parte hartu zuen, baina arrakasta iraunkorrik lortu gabe.

Azkenean, kausarekiko zuen konpromisoak Simancasko kartzelara eraman zuen. Han hil zen, bere jaun naturalekiko leialtasunari uko egin gabe. Bere irudiak Nafarroako nobleziaren zati batek erreinuaren independentzia galtzearen aurrean erakutsi zuen erresistentzia eta ondorengo errealitate politiko berrira igarotzeko prozesu zaila sinbolizatzen ditu.

Pedro Nafarroakoa eta Lakarra, beraz, azken ondorioetaraino leial izan zen noblearen eredua da; haren bizitzak Nafarroako Erdi Aroaren amaiera markatu zuten tentsioak, aliantzak eta gatazkak laburbiltzen ditu.