Silvestre Soria: Argien Mendeko maisu handia Nafarroako Barrokoan

Silvestre Soria XVIII. mendeko Nafarroako artearen pertsonalitate garrantzitsuenetako bat izan zen. Sesman jaioa 1715ean eta Madrilen trebatua, 1760 inguruko Iruñean jardun zuen erretaulagile, marrazkilari eta apaingarri-egile nagusia bihurtu zen. Barroko berantiarreko eta rococo gustuko joera aurreratuenak ekarri zituen, kalitate tekniko aparta eta fintasun estetiko handiko lanen bidez.

Txikitan ama galdu ondoren, Madrilera joan zen, eta han Borboitarren errege-jauregi berrian trebatu zen, Giovanni Domenico Olivieri eskultorearen aginduetara lanean. Bertan, tallista eta apaingarri-egile gisa parte hartu zuen armarrien, kapitelaren eta elementu apaingarrien exekuzioan, garaiko artista ospetsuekin elkarlanean arituz eta une hartako dekorazio-errepertorio modernoenen prestakuntza sendoa jasoz.

1759an Nafarroara itzuli zen behin betiko, eta Iruñean ezarri zen. Handik aurrera jarduera profesional bizia garatu zuen. Tailerra ireki ahal izateko arotz eta mihiztatzaile gisa azterketa formala egin behar izan bazuen ere, bere ospea berehala hedatu zen. XVIII. mendeko hirurogeiko hamarkadan Nafarroako hiriburuko artistarik eskatuena bihurtu zen, maila goreneko bezeroentzat lanean, bai elizakoentzat bai zibilentzat.

Bere lanik nabarmenenen artean daude Azpilkueta, Goizueta, Elizondo, Lekaroz eta, bereziki, San Gregorio Ostienseren basilikan egindako multzo fin eta dotoreak. Horiez gain, Iruñeko katedralerako dekorazio-proiektu garrantzitsuak egin zituen, hala nola sakristia rococoa, kapitulu-aretoa, koruondoa edo liburutegiko apalategia; lan horietan aparteko maisutasuna erakutsi zuen hizkuntza ornamentalean eta konposizio arkitektonikoan.

Silvestre Soria marrazkilari bikaina ere izan zen. Planoak eta altxaerak egin zituen —San Migel Aralarko santutegikoak, besteak beste, geroago argitaratu zirenak—, eta grabatzaile eta margolariekin lankidetzan aritu zen argitalpen eta debozio-proiektuetan. Era berean, aztarna sakona utzi zuen arkitektura efimeroaren arloan, bereziki 1768ko Iruñeko ospakizun erlijiosoetarako diseinatu zuen aldare monumentalarekin; Nafarroan ordura arte ezagutu gabeko asmakizuntzat jo izan da.

1768an hil zen goiztiar, Iruñean, berrogeita hamahiru urte zituela, eta bere jaioterrian, Sesman, ehortzi zuten. Nafarroan eta beste lurralde batzuetan —Bizkaian, esaterako— banatutako bere lanek Argien Mendeko Nafarroako artearen funtsezko figura bihurtzen dute, irudimena, teknika eta modernotasuna uztartzeko gai izan baitzen foru-sorkuntza artistikoaren unerik distiratsuenetako batean.