David Beriain nafarrarekin batera nazioarteko dokumentalak ekoitzi zituen Iruñeko kazetaria

Kazetaritzara dedikatu nahi zuela jakin zuenetik, Arantza González-Bozak ibilbide profesionala gizarte-atzealdeko istorioei lotuta eraikitzen hasi zen. Bere ibilbidea Iruñean abiatu zen; ondoren, Madrilera egin zuen jauzi, Latinoamerikarako telebista-kanal baten sorrera eta kudeaketan parte hartzeko asmoz; eta geroago, 93 Metros ekoiztetxean sartu zen, David Beriain nafarraren ondoan lanean. Qatar, Ekuador eta Turkian bizi ondoren, Nafarroako hiriburura itzuli da.

Gaur euria etengabe ari du. Urek harri-txintxarrezko bideetan errekatxoak marrazten dituzte eta zuhaitzen hostoei distira ematen diete. Aterki urdin baten babespean, Arantza González-Boza Taconerako lorategietan barrena dabil, haurtzaroko eta gaztaroko oroitzapenak berpizteko. Putzuak saihesten ditu, bere lanbidean funtsezkoa izan den pazientzia berarekin: entzuteko gaitasunarekin. «Txikitan oso argi nuen kazetaritzan aritu nahi nuela. Gizarte-kausengatik nolabaiteko deia sentitzen nuen, eta idazketa istorioak kontatzeko tresna gisa ikusten nuen».

Kazetaritza ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean, karrerak «pentsamendu kritikoa» eta «ikuspegi zabala» emango zizkiola sinetsita. Hala izan zen. Ikasketa-urte haietan, ikaskideek eta irakasleek gauza batean bat egiten zuten: «Esaten zidaten ikus-entzunezko ekoizpenean ona izan nintekeela». Intuizio kolektibo hari jarraituz, praktikak egitea erabaki zuen Arena Comunicaciónen, Iruñeko dokumental-ekoiztetxe batean. Etapa hura laster amaitu bazen ere, etorkizunak pazientziaz itxaron zuen, urte batzuk geroago sektore berera itzularazteko.

Karrera amaitzean, Londresera joan zen. Helburua? Prestakuntza zabaltzea eta ingelesa ikastea. Bere ibilbidea osatzeko, Nazioarteko Kazetaritzako Gradua egin zuen London School of Journalismen, eta ondoren, denboraldi batez han geratzea erabaki zuen. «Nire alorreko lan baten bila nenbilela, kafetegi batean aritu nintzen. Laster aurkitu nuen aukera bat, baina Madrilera joan behar izan nuen hari heltzeko», kontatzen du.

IKUS-ENTZUNEZKO MUNDUAREKIKO PASIOA

Espainiara itzulita, erronka bat proposatu zioten: Latinoamerikarako telebista-kanal bat sortzea. Hala, Dar TV katean Komunikazio arduradun eta Publizitate gainbegirale izan zen, eta hamarkada bat baino gehiago eman zuen han. «Lana Madrildik egiten nuen, eta aukera bikaina izan zen ikus-entzunezko sektorea sakonago ezagutzeko», dio, ondorengo abentura profesional batzuk gogoratu aurretik.

Etapa luze eta emankor haren ostean, dokumentalen deia berriro sentitu zuen. Orduan sartu zen 93 Metros ekoiztetxean, David Beriain nafarrak sortua eta 2021ean Burkina Fason hil zutena. Gogoan du oraindik bulegoko atea lehen aldiz zeharkatu zuen eguna: ordenagailua piztean sortzen zen hots leuna, oharrez betetako mahai partekatua, urrutiko lekuren batean egingo zen grabazio bati buruzko elkarrizketa baten murmurioa… Berehala sentitu zuen erabaki garrantzitsuekin etorri ohi den zorabio eta ziurtasun nahasketa hori.

Genocidio en la selva izan zen lankidetzan aritu zen lehen dokumentala. Bertan, Ekuadorko Amazoniako oihanean isolatuta bizi zen Taromenane tribuak jasandako indarkeria kontatzen zen. 93 Metrosen ekoizpen-lanetan aritu zen: aurrekontuak, baimenak, koordinazioa, epeak… Istorio bakoitza sostengatzen zuen engranaje ikusezina zen bera. Taldea lurralde urrunetara abiatzeko prestatzen zen bitartean, bera bulegoan geratzen zen, xehetasun, dei eta ustekabeko gorabehera guztien adi. «Proiektua Discovery Channelentzat zen. Davidekin talde txiki bat joaten zen, bi kamera baino ez, arriskuak murrizteko», gogoratzen du, 40 urterekin.

Grabazio bakoitza «konplexua, sakona eta magikoa» zen. Arantza Madrilen geratzen zen, zaintzen, arazoak konpontzen eta lurraldean egiten zen lana oztoporik gabe garatuko zela bermatzen. «Mirariak egiten genituen aurrekontu txikiarekin. Han eman nituen zazpi urteetan asko ikasi nuen. Egia da David profesional handia zela». Gaur egun, kazetari nafarraren ondarea bizirik dago David Beriain Nazioarteko Kazetaritza Sariari esker, Artaxonako Udalaren babes administratibopean sortutako batzorde batek bultzatuta. Lehen edizioan, Catalina Gómezek jaso zuen saria. Batzordean familiako ordezkariak eta Udaleko kideak, lagunak, Nafarroako Unibertsitateko Komunikazio Fakultateko irakasleak eta hainbat kazetari daude.

QATAR, EKUADOR ETA TURKIA

Baina bere senarrak, Felipe Sánchezek, lan-proposamen erakargarri bat jaso zuen. Ordura arte Osasuna Promesas taldeko entrenatzaile izan zen; oraingoan, Qatarra joateko eskaintza egin zioten, han entrenatzaile aritzeko. Arantzak, beti praktiko eta estrategiko, zentzuz eta konplizitatez erantzun zion: «Zoaz lehenengo zu, probatuko dugu nola doan, eta gero joango naiz ni». Hala egin zuten.

2017an, dena prest zegoela ziurtatu ondoren, Asiara joan zen, bizitzako atal berri bat elkarrekin hasteko. «Iristeko astebetera Doha Film Institute-n sartu nintzen, Ekoizpen arduradun gisa. Gure eguneroko lana Qatarko Museo Nazionalerako ikus-entzunezko piezak garatzea zen. Museoak hamaika areto zituen, eta kasualitatez, hamaikagarrena Arena Comunicaciónen proiektu bati egokitu zitzaion. Pentsatzen dut patuak berriro deitu zidala», dio barrez.

Pare bat urteren ondoren, historia errepikatu zen. Feliperi Ekuadorren entrenatzeko eskaintza egin zioten, eta 2019an bidaia berri bati ekin zioten. Handik gutxira, pandemia iritsi zen, eta aldi berean, Arantza Martina, bere bi alabetatik zaharrena, haurdun geratu zen.

Ekuadorren ondoren, beste kapitulu bat etorri zen: Turkia. Familia berriro mugitu zen, Feliperen ibilbide profesionalari jarraituz, kultura, ordutegi eta bizimodu desberdinetara egokituz. Han jaio zen Olivia, bigarren alaba. «Erabaki genuen ni Espainiara itzultzea, batez ere neskatxengatik. Familia ondoan eta ingurune egonkorrago batean haztea nahi genuen. Bitartean, bera Nizan, Amsterdam-en eta Donostian aritu zen; gaur egun, Oporton lan egiten du», azaldu du.

ETXERA ITZULTZEA

Egia esan, inoiz ez zuen Arena Comunicaciónekin harremana galdu. Nafarroara itzulitakoan, «etxera» itzuli zen: «Oso pozik nago; zirkulu bat ixtea bezala bizi izan dut. Ekoiztetxera itzultzeak nirekin berriz konektatzeko aukera eman dit».

Gaur egun, dokumental proiektu interesgarri batean murgilduta dago. Animazioa eta benetako irudiak uztartzen ditu Amelia Tiganusen historia kontatzeko: 17 urterekin, 300 euroren truke proxeneta bati saldu ondoren, Errumaniatik Espainiara ekarri zuten emakumearena. «Beharrezkoa, deserosoa eta ausarta» den kontakizuna da. Horrelako istorioek bultzatu zuten Arantza, txikitan, beste askok ikusi nahi ez zutena kontatzeko gogoa izatera. Horregatik irribarre egiten du egindako bidea gogoratzean. Azken finean, kazetari izan nahi zuen haur hark ez zuen titular handinahiak bilatzen. Zentzua bilatzen zuen. Eta gaur, jaioterrian, Iruñean, garrantzitsuak diren istorioak kontatuz aurkitu du.