Munduan barrena dantzan aritu den eta Amsterdamen dantza-terapia egiten duen iruindarra

Laster aurkitu zuen dantzan askatasunaren hizkuntza. Nafarroako hainbat akademiatan ikasi ondoren eta Austriako ImPulsTanz jaialdiaren hainbat ediziotan parte hartu eta gero, Naiara Mendiorozek Herbehereetara egin zuen hegan, dantzari gisa prestakuntza jarraitzeko. Handik aurrera, mundu osoan zehar bidaiatzen hasi zen: Italia, Frantzia, Portugal, Grezia, Estatu Batuak, Kanada, Malaysia, Indonesia, Txina… Duela bost urte baino gehiago daramatza Amsterdameko buruko osasun klinika batean dantza-terapia egiten, eta lan hori HKU University of Arts Utrecht-eko irakasle lanarekin uztartzen du.

«Askatasuna. Zein hitz ikaragarria, ezta?», hausnartzen du Naiara Mendiorozek telefonoaren beste aldean. Herbehereetan dago, eta hitz egiten duen bitartean, badirudi zehaztasunez neurtzen duela orainaren eta oraindik bizirik dirauen iraganaren arteko distantzia. Bere ahotsa orainaldetik askatu eta, ia ukigarri den argitasun batez, haurtzaroko Tirapura itzultzen da: etxe gutxiko herri batera, non udak ordutegirik ez zuen eta mundua izkinan hasten eta amaitzen zen. Etxetik sartzen eta ateratzen zen abisatu gabe, gelditzen ikasi gabe oraindik, naturaltasunez korrika egiten zuen; baratzeetara ihes egiten zuen eta hilerria zeharkatzen zuen bere lagunik onenarekin batera, bihurrikeria amaigabeen konplizearekin. Ibilera arduragabe horretan, gure protagonistak ez zuen soilik jolasten: deskubritzen zuen. Ikasten zuen txoko bakoitza unibertso bat izan zitekeela, eta haurtzaroa, benetakoa denean, ez duela mugimenduan dagoen irudimenaren geografia baino gehiago behar.

«Eskolan, irakasle batek eskatu zigun orri batean idazteko zer izan nahi genuen nagusitan. Testu bat idatzi nuen eta hiru gauza jarri nituen: psikologoa, abeslaria eta dantzaria. Azken horrekin geratu nintzen», gogoratzen du iruindarrak, nostalgiaren zipriztin batekin. Dantzatzea Tirapun ikasitako askatasun hura luzatzea zen, beste hizkuntza batera eramatea: erritmo jakin batean taupadaka ari den gorputzarena. «Hamar urterekin hasi nintzen dantza-eskoletara joaten. Dantza modernoa, jazza… pixka bat denetik probatu nuen. Dantza neoklasikoa eta garaikidea aurkitu nituen arte, eta maitemindu egin nintzen. Lehen begiratuan izan zen», azaldu du.

AMSTERDAMERANTZ

Hainbat akademiatan klaseak hartu zituen eta Dantza Klasikoko Erdi Maila egin zuen Nafarroako Dantza Eskolan. «Udan Austriako ImPulsTanz-era joaten nintzen, eta hura izan zen atzerriarekin izan nuen lehen kontaktua. Beste herrialde batzuetako jendea ezagutu nuen, eta horrek izugarri elikatu ninduen. Iruñean oso pertsona gutxi ezagutzen nituen dantzatik bizi nahi zutenak, eta berehala ulertu nuen kanpora irten behar nuela», azaldu du. Ondoren, Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten-en (AHK) sartzeko probak egin zituen, eta Nafarroako Gobernuaren beka bati esker, lau urtez ikasi ahal izan zuen bertan.

Naiararentzat, amets bat izan zen hura. Akademia herbeheretarra mugimenduari eskainitako hiri txiki baten modukoa zen: pianista eta zuzeneko musikariak etengabe zeuden gelak, argiztapeneko material teknikoz betetako espazioak, eraikin berean txertatutako bi antzoki eta mota guztietako irakasgaiak biltzen zituen programazio zehatza. Ez ziren gorputzak soilik lantzen; buruak ere zaintzen ziren. Psikologoak, osasun-eskolak eta presioa ikasi bai, baina hautsi gabe ikasten ari ziren artista gazteak sostengatzeko pentsatutako ekosistema oso bat zegoen. «Zoriontsu izan nintzen», baieztatzen du irmo.

Eta orduan hasi zen munduan barrena bidaiatzen. Italia, Frantzia, Portugal, Grezia, Estatu Batuak, Kanada, Malaysia, Indonesia, Txina… Agertoki bakoitzak gorputza eta mugimendua ulertzeko bere modua zabaltzen zion, baina baita inguruan zuen mundua ere. Egonaldi horietako batean, New Yorken, mugarri izango zen esperientzia bat sortu zen. Gizarte-proiektu batean parte hartzea proposatu zioten: dantzariek indarkeria pairatu zuten emakumeak seme-alabekin bizi ziren harrera-etxeetara joatea. Dantza-eskolak ematea eskaini zioten, eta han deskubritu zuen bere lanaren beste dimentsio bat: mugimendua laguntzarako, berreraikuntzarako eta zaintzarako tresna gisa. Europara itzulita, urrats bat gehiago ematea erabaki zuen, artearen eta ongizatearen arteko gurutzagune horretan trebatzeko. Horregatik egin zuen Dantza Terapiako masterra Codarts Unibertsitatean: «Aldi berean, gauza oso polita gertatu zitzaidan: haurdun geratu nintzen. Horrela hasi zen nire bizitzako bigarren kapitulua».

GORPUTZA ENTZUN ETA ULERTZEA

«Ama izan nahi nuen, baina dantzaren munduan jarraitu ere bai. Testuinguru horretan, Amsterdameko Care to change izeneko buruko osasun klinikan lana eskaini zidaten, eta erronkari baietz esan nion», azaldu du pozik. Duela bost urte baino gehiago daramatza zentroko pazienteekin elkartzen, hainbat gairen inguruan lan egiteko: «Duten diagnostikoa edozein dela ere, emozioak erregulatzea, gorputz-kontzientzia hartzea, antsietatea gutxitzea eta depresio-egoeretan gorputza aktibatzea lantzen dugu. Mugimendu-teknika desberdinak erabiltzen ditugu».

Izan ere, diziplina hori duela ia mende erdi existitzen da Herbehereetan, eta erabat txertatuta dago osasun-arlo jakin batzuetan, prestakuntza egokia duten profesionalekin eta egiaztatutako programazioekin. Han, mugimendua aspalditik ulertzen da esku-hartze terapeutikorako bide legitimo gisa, prozesu emozional konplexuak laguntzeko eta pertsonengan benetako aldaketak sortzeko gai den tresna gisa. «Espainian, ordea, errealitatea oso bestelakoa da, eta dantza-terapia oraindik oso ezezaguna da», deitoratu du.

Gainera, klinikako lanarekin batera, Naiarak HKU University of Arts Utrecht-en irakasle lanak ere egiten ditu. Bertatik, mugimenduaren eta gorputzaren inguruko ikuspegi zabalago eta kontzienteago bat transmititzen die artista eta profesional berriei.

Baina 47 urterekin, Naiarak bizitzako kapitulu berri bati atea irekitzea ere pentsatzen du. Herbehereek aukerak, egonkortasuna eta erabat garatzeko aukera eman diote arlo profesionalean, baina badira lorpenak edo mugak ulertzen ez dituzten nostalgiek. Nafarroa faltan botatzen du: bere paisaiak, erritmoak eta, batez ere, familia. Beste aldean tiraka jarraitzen duen benetako aingura emozionala. Barrez aitortzen du, gainera, orain kafe esnearekin bezain gauza arrunt baten falta ere sumatzen duela: «Amsterdamen beste modu batean prestatzen dute, inoiz ez du berdin zapore bera. Kafe esnea da, bai… baina desberdina da!».