Kopenhagetik Lurra behatzen duen bitartean familiaren Donezar Txokolateak dastatzen dituen iruindarra

Usue Donezar Iruñeko Ziudadelako lorategien artean eta bere familiaren enpresaren usainarekin —Chocolates Donezar— hazi zen. Duela hiru urte baino gehiago da Europako Ingurumen Agentzian Copernicus proiektuaren arduradun gisa ari dela lanean, non Espazio Agentzia Europarrarekin, Defentsa eta Industria Espazialeko Zuzendaritza Nagusiarekin edo Joint Research Centre-rekin, besteak beste, elkarlanean diharduen.

Denak aldatzen dira, hala delako bizitzaren legea. Txikitan, mundua urrats motzen eta harridura luzeen bidez neurtzen da, dena erraldoientzat eginda balego bezala. Usue Donezarrentzat, Iruñeko Ziudadelako lorategiak bezain inmenso eta misteriotsu zirudien gutxi zegoen. Han, zuhaitz bakoitzak enigma bat gorde zezakeen… eta doministikuren bat ere bai. Askotan jolasten zuen arrebarekin, unibertso berde eta basati haren erdian, arte batean, alergia agertu zen arte. Begiak malkoz beterik, sudurra gorri-gorri, eta ospitalerako lasterka. Gertaera hartatik aurrera, Medikuntza ikastea pentsatu zuen gure protagonistak. Nola ez? Bere begien aurrean ikusi baitzituen larrialdia, garrantzia, drama eta medikuak superheroi gisa agertzen. Baina haurtzaroko bideak oso gutxitan izaten dira zuzenak: «Aldaketak saihestezinak dira. Laster utzi nuen mediku izateko ideia; gero, albaitari izan nahi nuela pentsatu nuen; eta, azkenik, Nekazaritza Ingeniaritzaren alde egin nuen. Orain, Ziudadelan paseatzen dudanean, ez zait hain erraldoia iruditzen», kontatzen du barrez, 45 urte dituela.

Haurtzarotik ere gogoan du familiaren dendako usain bereizgarria: Chocolates Donezar. Usain hura arropan, ilean eta oroimenean itsasten zen. Zapatería kaleko obradorraren atetik begira, liluratuta jarraitzen zuen langileen joan-etorria: esku arinak nahasketa distiratsuak isurtzen, espatulak mirari txikiak koreografiatu balituzte bezala, moldea arreta ia zeremonialarekin betetzen… Gozoen xehetasun horien mundu hartan, ulertu zuen edozein sorkuntzaren atzean (txokolate-tableta bat nahiz ekoizpen betean dagoen soro bat izan) beti egoten direla lana, teknika eta inprobisatzen ez den maitasun bat.

Eta horrela, oihan itxurako parkeen eta kakao usaineko tailerren artean, hazi zen neskatila hura. Eta harekin batera, bere jakin-mina ere bai. Nafarroako Unibertsitate Publikora (NUP) iritsi zen gogoz, ilusioz eta aukeraz beteriko mundu bat esploratzeko prest zegoela ziur. «Primeran pasatu nuen unibertsitate-garaian, nahiz eta lan handia egin», gogoratzen du, Erasmus beka bidez izan zuen lehen atzerriko esperientziaz hitz egiten hasi aurretik.

ESPERIENTZIA ERALDATZAILEAK

«Beste herrialde batera joatea, ohituta ez zauden egoerekin moldatzen ikastea… Erasmus programa oso aberasgarria iruditzen zait», dio irmo. Zehazki, Herbehereetara joan zen. Garai hartan, teknologia ez zen gaur egun bezalakoa. Etxera deitzeko, plangintza behar zen, eta informazioa gidetan bilatzen zen edo ezezagun bati galdetuta. Bere kabuz moldatzen ikastea izan zen bidaiaren parte: hiri ezezagun batean nola mugitu deskubritzea, hizkuntza bera ez zuten lagunak egitea, Googlen bilatu ezin ziren arazoei irtenbidea aurkitzea… Horrelako guztiek egiten dute horrelako esperientzia bat benetan eraldatzaile. «Nire seme-alabak, hamabi urte dituztenean, truke-programa batera bidaliko ditut. Uste dut etxetik urrun egotea oso onuragarria dela».

Gradua amaitzean, Tracasa Global enpresan hasi zen lanean. Hasieran beka moduan iritsi zen abentura hura, baina, azkenean, hamasei urteko ibilbide profesionala bihurtu zen sozietate publikoan. «Arlo asko ukitzeko aukera izan nuen, baina azken zazpi urteetan proiektu-kudeaketan aritu nintzen batez ere. Lurraldearen behaketa, linea teknikoen mantentzea, satelite-irudien prozesamendua eta erabakiak hartzea nituen eginkizun nagusi», azaldu du.

Sektoreko esperientziak eraman zuen, duela hiru urte baino gehiago, Europako Ingurumen Agentziak Copernicus proiektuaren buru izateko hautatzera, Lurra espaziotik behatzera bideratutako Europar Batasuneko programa, 142,5 milioi euroko aurrekontua duena. «Lurzoruaren estaldurari eta erabilerei buruzko informazio geografikoa ematea, lurraren mugimenduak aztertzea, landarediaren egoera egiaztatzea… Helburu ugari ditugu. Gainera, espazioko produktuak eta teknologia garatzen espezializatutako enpresak kontratatzen ditugu mapen antzeko produktuak sortzeko», zehazten du.

INGURUMEN- ETA EKONOMIA-ONDORIOAK

«Mapa zaharrak alderatu eta azken hogei urteetan Iruña nola hazi den ikusten baduzu, konturatzen zara batez ere lehen nekazaritzarako ziren eremuetara zabaldu dela. Horrek ingurumen- eta ekonomia-ondorio garrantzitsuak ditu. Guk eragin hori monitorizatzen laguntzen duten datuak sortzen ditugu», adierazi du.

Ildo horretan, Usue egunero aritzen da elkarlanean Espazio Agentzia Europarrarekin, Defentsa eta Industria Espazialeko Zuzendaritza Nagusiarekin eta Joint Research Centre-rekin, besteak beste. Hain zuzen, elkarrizketa hau ilustratzen duen argazkia Kourouko espazio-zentroan ateratakoa da, Frantziar Guyanan: «Sentinel 2C satelitearen jaurtiketa bertatik bertara ikustera gonbidatu ninduten. Atzean ikus daitekeena launcher-a da, koheteak gordetzen diren gunea».

Bere ibilbidearen ondorioz, duela gutxi jaso du NUPeko X Alumni Distinguido Saria. Eskertuta dago mugarri horregatik, eta aitortu du aintzatespena «une oso polit batean» jaso zuela, etxetik iristen den besarkada sinboliko baten moduan. Izan ere, Kopenhagen bizi bada ere, beti dago bere barruan Iruña jaioterriaren taupada. «Iruñera bueltatzen naizenean, erritual bat daukat: Yoldi tabernan patata-tortilla pintxo bat jatea», dio barre artean. Aldi berean, familiak egiten jarraitzen duen txokolatearen tableta batzuk erosteko aprobetxatzen du.

Zeruari begira dauden sateliteen eta lurrari lotzen dioten sustraien arteko dualitate horrekin nabigatzen du gure protagonistak bi munduren artean. Eta planeta monitorizatzeko sistemak diseinatzen dituen bitartean, beti tinko eusten die beti abiapuntura itzultzen laguntzen dioten loturei. Izan ere, oso urrun egonda ere, Chocolates Donezar-en tableta bat irekitzea nahikoa du etxera itzultzeko. Horrela, onzaz onza, distantzia bere eskuetan urtzen da.