Martín de Peralta "Gaztea": Nafarroako bidegurutzean zegoen agramontar apezpikua
10/10/2025
Martín de Peralta “Gaztea” 1407. urte inguruan jaio zen Peralta herrian, Peraltako etxe boteretsuaren baitan, nahiz eta Mosén Pierres de Peralta “Zaharra”-ren seme ez-legitimoa izan. Gaztetatik ekin zion karrera eliztarrari: 1420an jada Tutelako dean gisa ageri da, eta laster lortu zituen beste kargu garrantzitsu batzuk, hala nola Larragako priorgoa. Hasierako urrats horiek erakusten dute Peraltatarren familiak zer-nolako eragina zuen politikoki, bere kideak Elizako postu estrategikoetan kokatzeko.
Bere ibilbidearen gailurra 1457an iritsi zen, bere osaba Martín de Peralta “Zaharra” hil ondoren, Iruñeko apezpiku izendatu zutenean. Horrela, familiak sendotu zuen Nafarroako erakunderik garrantzitsuenetako baten gaineko kontrola, agramontarren eta beaumontarren arteko zatiketa politiko sakonak markatutako testuinguruan. Martín, bere leinuko leiala izanik, agramontar bandoko aldean kokatu zen, Nafarroaren agintearen aldeko borroka gogorrean.
Hala ere, bere apezpikutza laburra izan zen eta jarduera pastoral gutxikoa. Izendatu eta urtebete eskasera, 1458an, Erroman hil zen, eta han eman zuen apezpiku izan zen garaiko denboraldi handiena. Horrek ekarri zuen bere izena Iruñeko gotzainarekin baino gehiago, Peraltatarren pisu politikoarekin eta Nafarroako XV. mendeko frakzio-borrokekin lotzea.
Martín de Peralta “Gaztea”ren irudia adibide argia da botere nobiliarioaren eta eliza-hierarkiaren arteko lotura estuaz XV. mendeko Nafarroan. Bere bizitzak erakusten duenez, apezpikuen mitrak ere bandokideen borrokaren eszenatoki bihurtu ziren, eta Eliza bera familia eta politika-ambizioen luzapen bilakatu zen.