Mosén Pierres de Peralta: Nafarroako erdi aroa markatu zuen leinua

Carlos III.aren diplomazialaria: Mosén Pierres de Peralta “Zaharra”

XIV. mendearen amaieran Peraltan jaioa, Pedro Martínez de Peralta -Mosén Pierres de Peralta “Zaharra” izenez ezaguna- lehen mailako diplomazialari, militar eta noble izan zen Karlos III.a Noblearen gortean. Maestre hostal, erregearen kontseilari eta 1416an Nafarroako gizon handia izendatua izan zen, bere leinuaren eragina erreinuan sendotuz.
Diplomazia lanetan Parisera bidalia izan zen Frantziako gerren garaian, eta baita Gaztelako eta Aragoiko auzietan esku hartu ere. 1415ean Nafarroako erregina Blanca Siziliatik itzultzen lagundu zuen, monarkiaren konfiantzazko gizona zela erakutsiz.
1442 inguruan hil zen, eta Marcillako Andre Mariaren elizan lurperatua izan zen, ondare politiko eta familiar handi bat utziz, bere semeak jarraituko zuena.

Aliantzak sendotu zituen kondestablea: Mosén Pierres de Peralta “Gaztea”

Bere semea, Pedro de Peralta y Ezpeleta, 1421ean jaioa, aitaren eragina jaso eta are gehiago goratu zuen. Mosén Pierres de Peralta “Gaztea” izenez ezaguna, Santisteban de Leríngo lehen kondea izan zen, Marcillako baroia eta Nafarroako herri ugariren jauna. Nafarroako kondestable, kapitain nagusi eta erregearen maiordomo karguak izan zituen.
Nafarroako Gerra Zibilean agramondarren bandoaren erdigunean egon zen, eta bere ibilbide politikoa botereak zein polemikak markatu zuten. 1468an Nicolás de Echávarri apezpikua hiltzeko agindu zuen; horren ondorioz, eskumikatua izan zen eta penitentzia publikoa bete behar izan zuen.
Barne-gerratik harago, diplomatiko trebea izan zen. Isabel Gaztelakoaren eta Fernando Aragoikoaren arteko ezkontzaren egile nagusietako bat izan zen, penintsulako historian funtsezko aliantza bihurtu zena. Bere leinuak Marcillako gaztelu-jauregian izan zuen egoitza, gotiko estiloan eraikitako gotorlekuan, Peraltarren etxearen ikur bilakatu zena.
1492an hil zen, atzean ondare bat utziz, militar tradizioa, gaitasun politikoa eta nazioarteko proiekzioa uztartzen zituena.

Oroimen kolektiboan bizirik dirauen herentzia

Gaur egun, Mosén Pierreren irudia oso presente dago Nafarroan. Peraltan urtero ospatzen da Mosén Pierreren Eguna, desfile, gudu antzeztu, antzerki eta afari herrikoiak biltzen dituen jaialdi medievala. Egun honek ehunka parte-hartzaile eta herritar elkartzen ditu urtero, erdi aroko historia herriaren egungo identitatearekin lotuz.